Activiteiten‎ > ‎

Onderscheidingen

Algemeen

De Orde van de Papegaai werd door de HGK ingesteld om de gildebroeders en de Orde van Trouw om de gildezusters te huldigen die zich, door hun trouw aan het gildewezen verdienstelijk hebben gemaakt. Deze onderscheidingen worden uitgereikt door de HGK op datum en plaats door hem vastgesteld. De onderscheidingen dienen in gildekledij afgehaald te worden, in principe op de eerste zondag na 1 mei.

De Orde van de Papegaai

Het eerste statuut van de Hoge Gildenraad der Kempen (9 maart 1952) bevat volgende tekst: “Willende blijk geven en getuigenis af leggen van waardering en hoogschatting aan de trouw der gildenbroeders, stelt de raad in: De Orde van de Papegaai.”

De onderscheiding werd verleend aan de gildenbroeder die 35 of 50 jaar onafgebroken trouw lid was geweest: een zilveren vogel voor 35 jaar en een gouden voor 50 jaar. Zilver was er ook voor de gildenbroeder die 25 jaar onafgebroken als hoofdman zijn gilde had geleid. Hij ontving de gouden vogel voor 30 jaar hoofdmanschap. Voor 60 jaar lidmaatschap werd sinds 1954 een gouden plaat geschonken.

De weduwe van een overleden vereremerkte mocht het juweel blijven dragen, een bepaling die in 2001 is weggelaten. Het juweel wordt nog steeds, als aandenken in de familie bewaard.

Het ereteken kon toegekend worden aan personen die geen lid van een gilde waren, maar buitengewone diensten aan het Kempische gildenleven hadden bewezen. Aan deze laatste verlening werd in de volgende jaren minder streng de hand gehouden. De Wet moest de kandidaten aan de raad voorstellen en deze besliste.

De voorwaarden werden in de loop der jaren meer dan eens gewijzigd en verbeterd. Het was de bedoeling dat meer gildenbroeders van de erkenning konden genieten.

De Orde van de Papegaai, verleend aan de gildebroeders, bestaat uit vier in rangorde verleende onderscheidingen:

1. Zilveren papegaai Gildenbroeder 35 jaar ononderbroken trouw aan de gilde
Griffier en penningmeester van de gilde 20 jaar
Hoofdman 15 jaar
Opperhoofdman, opperdekens, opperkoningen, griffier en penningmeester van de Hoge Gildenraad der Kempen 5 jaar
Houder landjuweel 5 jaar
2. Gouden papegaai Gildenbroeder 50 jaar ononderbroken trouw aan de gilde
Griffier en penningmeester van een gilde 30 jaar
Hoofdman 25 jaar
Opperhoofdman, opperdekens, opperkoningen, griffier en penningmeester van de Hoge Gildenraad der Kempen 10 jaar
Keizer van de gilde na het beëindigen van ambtstermijn (9 jaar)
3. Gouden plaat Gildenbroeder 60 jaar
Griffier en penningmeester van gilde 30 jaar
Hoofdman 35 jaar
Opperhoofdman, griffier en penningmeester Hoge Gildenraad der Kempen 20 jaar
Keizer Hoge Gildenraad der Kempen bij het beëindigen vanzijn derde ambtstermijn
4. Oorkonde Bijzondere verdiensten

Deze rangorde dient steeds gerespecteerd te worden.

Als datum voor het tellen van de dienstjaren van de gildenbroeders telt het jaar van eedaf legging. Elke gilde is verplicht de juiste informatie van naam, voornaam, geboortedatum en plaats alsmede de dag van de eed mede te delen. Momenteel worden al deze gegevens verwerkt in een computerbestand.

De uitreiking moet vanzelfsprekend geschieden met de nodige plechtigheid. De eerste uitreiking, op 3 mei 1953 te Westmalle, had plaats in het lokaal van de Sint-Sebastiaansgilde. De agenda was als volgt opgemaakt:

  • 11.30 uur: instelling van de Orde en uitreiking der eretekens gevolgd door noenmaal.
  • 15.00 uur: optocht naar gemeentehuis waar ontvangst door burgemeester M. Van Der Straeten-Wallet
De volgende jaren werden de papegaaien achtereenvolgens overhandigd te Turnhout, Oostmalle, Turnhout, Oostmalle, Westerlo, Turnhout, Hoogstraten en Turnhout. Sinds 1962 worden de gildenbroeders vereremerkt op het historisch stadhuis van Hoogstraten op één uitzondering na: Schelle in 1972. Het stadsbestuur van Hoogstraten zorgde steeds voor de receptie en de gildenbroeders van de plaatselijke Sint-Jorisgilde voor de bediening. De plechtigheid werd er gehouden tot 2002. Toen was het aantal vereremerkten (broeders en zusters samen) zo groot geworden dat er onvoldoende ruimte beschikbaar was.

De plechtigheid met de uitreiking verliep steeds volgens zelfde stramien: 11.00 uur en later 10.30 uur: overhandiging van de papegaaien en diploma alsook van de toelage aan kleine instellingen van mindervaliden (opbrengst verbroederingsbal). Na het nemen van de foto’s werd gemoedelijk het noenmaal naar binnen gewerkt. Alles samen ontvangt de feesteling noenmaal, diploma, foto en de papegaai of plaat. De papegaai werd vervaardigd naar de vogel van de Sint-Sebastiaansgilde van Kasterlee.

Het feest van de papegaai blijft voor de gildenbroeders één van de mooiste dagen van hun leven.

De Orde van Trouw

Gildenzusters staan sinds eeuwen hun "mannetje" in de gilden. Bij hun huwelijk worden zij in de meeste gevallen als lid ingeschreven zonder daarvoor, zoals de mannen, de eed te moeten af leggen. Voor alle feestelijkheden en vooral voor de uitvoering van de oude dansen werd steeds op hen gerekend. Verdienden zij dan ook geen onderscheiding?

In de eerste jaren na de oprichting van de Hoge Gildenraad der Kempen werd meer dan eens een papegaai voor een verdienstelijke gildenzuster aangevraagd. Dit verzoek kon toen niet ingewilligd worden: geen enkel artikel voorzag zulke toekenning aan een gildenzuster die geen eed had afgelegd. Een dergelijke toestand was niet gezond en het veranderde. Tijdens de voorjaarszitting van 1983 keurde de raad, op voorstel van de Wet, de instelling van de Orde van Trouw goed: gildenzusters die 35 jaar of 50 jaar trouw lid waren geweest, werden bedacht met een zilveren of gouden sierspeld. Dit juweel -bloemen in een blazoenwas ontworpen door gildenbroeder Herman Cornelis (†Brecht 12 juni 1997). Voor de gildenzusters met 60 jaar dienst werd een aanhangsel aan het juweel aangebracht: het is van de hand van toenmalig opperkoning D. Kirchner.

De eerste uitreiking van de Orde van Trouw greep plaats in de parochiezaal van Rijkevorsel op zondag 2 oktober 1983. De gildenzusters kregen een Brabantse koffietafel aangeboden waarna de eretekens werden opgespeld. Ook zij ontvingen een individuele foto, terwijl er ook een groepsfoto werd geschoten. Er mag zeker niet vergeten worden dat de Sint-Jorisgilde van Rijkevorsel al die jaren gezorgd heeft voor de bediening tijdens de viering in de parochiezaal.

Tijdens de namiddag traden enkele gilden met hun dansen op en kon iedereen zijn beentjes uitslaan. Toen deze formule aan succes verloor, werd besloten de zusters samen met de broeders in Hoogstraten te huldigen. Op 7 mei 2000 gebeurde dit voor de eerste maal.

De Orde van Trouw bestaat uit vier in rangorde verleende onderscheidingen:

  • 1ste zilveren onderscheiding (sierspeld),
  • 2de gouden onderscheiding (sierspeld),
  • 3de gouden onderscheiding (sierspeld met aanvulling).
  • 4de oorkonde

Deze rangorde dient steeds gerespecteerd te worden.